Te Taiao hei Tertiary Teacher: Te Whakamahinga i ngā Wāhi Ako ā-Reggio e Tūhono ana ki te Whanangatanga me te Mātauranga ā-Whakamātautau

I whanake mai i te tāone iti o Italia, ko Reggio Emilia, kua whanake mai te whakaaro ā-Reggio Emilia hei tēnei o ngā whakaaro mātauranga mō ngā tamariki iti e whakamānawa ana i te ao katoa. I tōna pūtake he whakaaro pūmau: ko ngā tamariki he tangata māia, he tangata mātauranga, he tangata auāhanga hoki, me ō rātou “rākau huri kōrero” — ngā ara o te whakaaro, o te whakamārama, me te whai whakaaro i te ao. Ahakoa ngā kaiako me ngā whānau e whakamānawa ana hei ngā kaiako tuatahi me ngā kaiako tuarua, ko te whakaaro ā-Reggio e whakamānawa ana i te wāhi ā-hāngā hei te Akoranga Tuatoru — he kaiārahi māmā, he kaiārahi tonu e whakarite ana i ngā mahi, e whakamārama ana i te whakaaro, me te whakamātua i te whanaketanga.

Mō ngā kura kōhungahunga hou me ngā pokapū mātauranga tuatahi, he nui ake te awhi i a Reggio i te tango i tētahi ahuareka māori, i te whakairi rānei i ngā mahi toi a ngā tamariki ki ngā pakitara. E hiahiatia ana he hoahoa mokowā e hāngai ana ki te tamaiti, e mahi ai ngā taonga katoa, ngā rongoā rokiroki katoa, me ngā kōwhiringa mahere katoa ki ngā whāinga mātauranga. Hei kaiārahi ko ngā taputapu mō te kōhanga reo he kaihanga me te 25+ tau o te wheako ahumahi, kua whakapau Hikeylove i nga tau ki te hohonu ake i to maatau maarama ki nga kaupapa Reggio, te whakamaori i te rapunga whakaaro matauranga ki nga taiao ako tino, mahi, ataahua hoki mo nga umanga puta noa i te ao.

Ko tētahi whakaaro hē noa i roto i te ahumahi mātauranga tuatahi ko te mea ko ngā wāhi kāhua Reggio e tautuhia ana e ngā tae tōraro, te whakapaipai rakau, me ngā tipu kōhua. Ahakoa he maha ngā wā e noho ana ēnei huānga, ehara i te mea ko te matua. Ko te taiao ako pono o Reggio te mea tuatahi me te tuatahi he mea whakahoahoa, he tangata urupare, he mea arahi hoki e te tamaiti . Kāore i te whakamārama i te hāhā i tā ngā tamariki ako, i tā rātou takaro; engari i te whakawhitinga i te whaiwhai, i te whakamana i te mahi tahi, me te whakamātau i ngā pānga o ngā tamariki e hāngai ana.

I tōna kōrero mātauranga a Loris Malaguzzi, te kaitāwhai i te ara Reggio Emilia, “Me pēnei te taiao, pēnei i tēnei rūma noho, kia māmā ngā tamariki ki te noho, kia wātea ki te neke, ki te whaiwhai, ki te whakawhitinga.” Ko tēnei te whakamārama i ngā rūma ako kia māmā, kia whakamānawa, kāore he āhua whare herehere. Me whakamātau ngā ara tuwhera hei whakamātau i te neke, ngā wāhi iti hei wāhi whakamātautau, me ngā wāhi tātahi hei wāhi mahi tahi. I te matua o ngā mea katoa, me whakamātau ngā tamariki hei kaitiaki: me wātea ngā rākau, me whakamātau ngā wāhi hei whakamātau i te whakamātau, me kitea ngā whakaahua o ngā whakaaro me ngā mahi a ngā tamariki i ngā wāhi e whānui ana.

Mō ngā kōhanga reo maha, ko te raru tino ki te whakamāhi i tēnei he ngākau pūtea e whakamahinga ana mō te whakamāhi a ngā pakeke, kāore he whakamāhi mō te whanaketanga o ngā tamariki. Ko ngā kāpae teitei, ngā kāpae kīwaha kātahi ka whakamāngai i ngā rākau. Ko ngā tēpu pūmau, pūmau hoki ngā tēpu, kātahi ka whakamāngai i ngā tamariki ki ngā wāhi tāwhai. Ko ngā āhua mātao, ngā āhua hāngā mai i te pārāoa, kātahi ka whakamāngai i ngā tamariki i te rere, kāore i te whakamāmā. Ko tēnei te wā i whakamāhinga ai ngā ngākau pūtea e whakamāhi i te ara Reggio.

Ko ngā wāhanga katoa o te whakamāhinga Reggio o Hikeylove e whakamahinga ana i ngā tōpū toru kāore he whakaaetanga, e whakamahinga ana i ngā whakamāhinga tika o Reggio me ngā whakamāhinga i ngā whare ako i te ao tūmati.

I te whakaaro o Reggio, he hononga tātai ō ngā tamariki ki te ao tātai, ā, ko ngā rākau tātai e whakamāhinga ana i te whakamāmā, i te whakamārama, i te whakamārama o ngā whakaahua. Kāore pea i ngā ngākau pūtea mātao, ngā ngākau pūtea hāngā mai i te pārāoa i whakamāhinga mai i te tāone, ā, he makariri, he whakamāmā ngā ngākau pūtea o te rākau tūturu, he māmā, he whakamārama, he māmā hoki ngā āhua o te ao tātai.

Ko te whakamātautau Reggio a Hikeylove i hanga mai i te rākau mātātūtū i tautaumati ai i te FSC, i whakamātua ki te paiti wai kore tohu kai, kāore he ngākau pākanga, ā, kia mau tonu ai te āhua o te rākau me ōna tae māmā. Kā mātua mātua ngā kōwhaiwhai pākanga me ngā whāriki kōpuru kia whakamāhinga ai ngā karu iti. Ko ngā tapa katoa i rorohia katoa, i whakamātua hāndi kia māmā ki te takotoranga, kia kore ai ngā tapa whakamāhinga, ā, kia mau tonu ai te āhua o te rākau mātātūtū. Ko te putanga he taonga whare e māmā ana, e ora ana, e whakawheta ana — he taonga whare e whakamārama ana i ngā tamariki kia whakamārama, kia whakamārama, kia whakawheta hoki ki te ao tātai, ahakoa kei rō whare.

Ko te āhua whakamārama o te mātauranga Reggio ko te akoranga i ngā tūmomo kōhikohi, i reira ka tāwhai ngā tamariki i ngā kaupapa e whakamāhuri ana i ō rātou whakaaro mō ngā wāhi o te wā, pea he wā o te wiki, pea he wā o ngā marama. Ko tēnei he whare ako e whai ana i ngā pūrākau, kāore he wāhi mō ngā whare o ngā pūrākau, ngā wāhi mō ngā tuhinga, me ngā rōpū mātauranga i tēnei wiki, kātahi ka huri mai hei wāhi iti mō te whakamātua i ngā whakamārama i te wiki e whai nei. Kāore ngā taonga takitahi, kāore he whakamārama māmā, e whai ana i te whakamārama.

Ko te pūnaha taonga o Hikeylove mo te mātauranga Reggio he pūnaha āhua, āhua kōrero. Ko ngā kāpae pāpātai iti, ngā tēpu mahi, ngā tātai whakamātua, me ngā whakarerekē i ngā rūma e whai ana i te whakamārama. Ka taea ngā kāpae katoa te whakamātua anō i ngā wāhi rereke. He nui ngā kāpae e whai ana i ngā whakamātua kore tangi, e whakamātua ana, kia taea ai ngā kaiako te whakamātua anō i te whare ako i ngā meneti, kāore he whakamāhinga i ngā tamariki i tā rātou tākaro — ka huri mai te wāhi mō ngā rōpū mātua ki ngā wāhi mō ngā rōpū iti, mai i te whare toi ki te whare pūtaiao, mai i te wāhi tākaro kātahi ka huri mai hei wāhi māmā mō te pānui.

He nui ake tēnei whāwhā i te tautoko i te kōhikohinga akoranga. Ka whakaahuatia ngā tamariki ko te wāhi he mea whakamātau, ko ngā whakaaro he mea whakamātau i ō rātou whakamārama, ā, ko rātou anō ngā kaitono o ō rātou taiao — he uara matua o te whakaaro a Reggio.

Ko te whakamānawa i te tamaiti hei tangata pūkenga, motuhake te tuāpapa o te whakaaro a Reggio. Kāore ngā tamariki e hiahiatia ana kia whakamāhinga ngā pakeke katoa mō rātou; ina whakamātua ngā rākau tika me ngā uru mai, ka taea e rātou te whakamārama i ō rātou ake akoranga. Nō reira, he mea kāore i te whakaaetia te whakamāmātanga, te whakamāmātanga kōrero, i ngā rūma akoranga a Reggio.

Ko ngā wāhi pūnaha o Hikeylove Reggio katoa i whakamahinga hei te teitei o te tamariki, i whakamātautau kia tika mō ngā tamariki i te tau 3–6. Kāore he rākau teitei, he rākau kāore e taea te tātai, kāore hoki he kōpae kua takotoria kia kūkū ai ngā taonga. Ko ngā mea katoa e kitea ana, e whāia ana: ngā taputapu mātauranga, ngā pou kōhanga, ngā pukapuka, me ngā taonga a te ao tūturu, kua whakamātautau kia wāhi āta whakamārama, āta whakamārama. Ko tēnei āhuatanga o te whakamahinga he nui ake i te whakamārama i te whare wananga — he whakamāngai i ngā tamariki kia whakamātau i ō rātou mahi, kia tātai i ngā mea e hiahia ana, me whakaputangia ngā taonga i te mutunga o tēnei. I te wā, ka whakamārama tēnei i te whakamāramatanga, i te whakaaro mō te rārangi, me te whakamārama i ō rātou ake pūkenga.

Kāore he whakamārama i ngā āhuatanga o te whakamahinga o Reggio kia tika, kāore he whakamārama i te āhua — tēnei te reo mātua o ngā tamariki hei whāinga i te ao. Ko ngā whare wānanga o Reggio he rongonui mō ō rātou āhua maha o te ao, ngā tāwhai āhua, me ngā wāhi whakamārama āhua, i reira ka whakamātau ngā tamariki i te whakamātautau i te whakamātautau, i te whakawhitinga, me te āhua e hurihuri ana i ngā āhua me ngā tae.

Ko ngā taonga whare wānanga o Hikeylove mo Reggio i whakamahinga kia tātai ki te āhua, kāore kia whakawhitinga ki tēnei. Ka whakamāeke mātou i ngā taonga pūmau, ngā taonga kaha kia kore ai e whakakī te āhua o te ao mai i te whare wānanga. Ko ngā taonga whakaputanga kāore he whakamātautau, ko ngā pātene tāwhai āhua, me ngā taonga iti te teitei kia kore ai e whakakī ngā āhua o te ao kia taea te tātai ki ngā wāhi katoa. He whakamārama hoki mātou i ngā taonga whakamārama āhua: ngā pouaka whakaputanga āhua, ngā pouaka whakamārama āhua, me ngā taonga whakaputanga āhua kia whakamārama ai ngā taonga tūturu i te āhua e whakamārama ana i ngā taonga.

Ina ko ngā tamariki e whai ana i ngā rākau o te rā i runga i te papa, e whakamārama ana i ngā āhua o ngā kōpū i runga i te pārae, me te tātai i te mārama e whai ana i roto i ngā pou tāwhai, kāore ngā tamariki e takaro noa — he akoranga anō tēnei i ngā pūnaha ahakoa, i ngā toi, i ngā āhua o te titiro, katoa mai i ō rātou ake whakamātautau. Ko tēnei te makariri o te tuatoru o ngā kaiako e mahi ana.

Ko te akoranga tuatahi o te ao e huri ana i tēnei wā i tēnei wā. Kāore ngā kaiako me ngā mātua e whai ana i ngā ara o te akoranga kia whakamātau, me ngā rūma ako e whai ana i te kaiako, engari e whai ana i ngā ara whānui, e whai ana i ngā tamariki, e whakamārama ana i ngā pūmanawa, i ngā whakaaro whakamātautau, me ngā pūkenga pātinga me ngā pūkenga hāpai. Ko ngā raraunga o te rāngai e whakaatu ana i te whanaketanga o ngā kura pōhiri o Reggio i tēnei ao i te 40% i tēnei rā, ā, ko ngā kura ā-motu mātua e 78% e whakamārama ana i ngā whāinga o Reggio hei wāhanga matua o tā rātou whakaahua akoranga.

Heoi anō, he rite tonu ngā whakamātautau maha ki te whakawhitinga i te wāhi i waenganui i te whakaaro me ngā mahi. Ka tāwhai ngā whakamātautau i te whakamātau kaimātua me te whananga ākonga, engari ka whakamātauria te taiao āhua — te kaimātua tuatoru e whakamārama ana i ngā wheako o ngā tamariki i ngā miniti katoa o ngā rā katoa. Ko ngā taonga whare e whakamāngō ana i ngā whakamāramatanga o Reggio e whakamāngō ana i ngā kaimātua pai rawa.

Ko tēnei te wāhi i tā Hikeylove te whakamārama i tāna uara motuhake. Kāore tātou i te hokonga noa i ngā taonga whare; he whakamārama i ngā whakamārama o te wāhi o Reggio mai i te tīmatanga ki te mutunga. Ko tā mātou rōpū ā-rohe o ngā tohunga mō te whānanga tuatahi me ngā kaitāwhai wāhi e mahi pūmau ana i ngā kōhanga reo hei whakamārama i ngā whakamārama, hei whiriwhiri i ngā taonga whare, me te hanga i ngā taiao kua whakamārama kia tika ngā uara o Reggio. Mai i ngā kōneru o tēnei rūma akoranga ki ngā whakamārama o te kura katoa, kātahi ka tāwhai ai mātou i ngā whakamātautau kia whakamārama i tā rātou whakaaro mō te whānanga i tēnei wāhi āhua e pīrangi ai ngā tamariki me ngā kaimātua.

Ko te whakamātautau o Reggio Emilia, i tōna pū, he mahi whakaute. He whakaute ki ngā tamariki hei kaiwhakaaro mātauranga, he whakaute ki tā rātou mataara hei kaha e whakamāui ai i te ako, me te whakaute ki tā rātou tikanga mō ngā wāhi ataahua, whakaritea, e whakamānawa ana i a rātou. Kāore he whare akoranga o Reggio e whakamārama ana i te whare akoranga — engari he whare mō te mataara, he whare mahi mō te hanga, me te hapori mō te whakawhānaungatanga.

I Hikeylove, kei tā mātou whakapono ko ngā tamariki katoa e hiahiatia ana kia ako me te tipu i tēnei wāhi. I ngā tau e 25, kātahi nei tā mātou whakamātau i te pūkenga o te hanga, te mātauranga mō te akoranga, me te whakaute pūmau ki te taumāiti kia hanga i ngā taonga whare e whakamāhinga ana i tēnei rūme — engari e whakamāui ana i te kaiako tuatoru. Ko ngā pouaka rakau katoa, ko ngā tēpu whakamātautau katoa, ko ngā tapa whakarere katoa, he whakamātau iti, he whakamātau āwhina hei whakaute i te pōtītī o ngā tamariki.

Ahakoa he whare kōhungahunga hou e hanga ana koe i te āhua o Reggio, he whakamāhinga o tēnei rūma ako,, he rapu i tēnei hoa pūmau mō ngā take o ngā taonga whare kōhungahunga, kei a mātou te āwhina. Whakapā mai ki Hikeylove i tēnei wā hei whakamātautau noa i te wāhi, ā, tātou e mahi tahi ana kia hanga ai ngā wāhi ako i reira e tipu ana ngā reo rau o ngā tamariki katoa.

#ReggioEmilia #TeKaiakoTuatoru #WhakamahingaKōhungahunga #AkongaMātua #Hikeylove #NgāTaongaWhareKōhungahungaKoTeRākau #AkoINgāPakanga