Te Pūrākau Kua Takahia: Ko te Āhua o te Whakaako a Montessori i tātou kia mārama ai ko ngā taonga whare e kore anō te whakamātautau i ngā taonga whare

He wā e kaha ana i tēnā, i tēnā whare ako a Montessori e whakaatu ana i tēnei āhua pūmau o ngā tamariki. He wā i tēnei i tēnei tamariki iti e whakamātau ana i tēnei hākari ki tana rākau, ahakoa kāore i tāpiri mai tēnei i tēnei. I tēnei tamariki mātua e whiriwhiri ana i tēnei wāhi māmā hei mahi i tēnei, ahakoa ngā hoa e takaro ana i tēnei wāhi. I tēnei tamariki e tāwhai ana, e titiro ana ki tēnei wāhi, ā, e mārama ana, ahakoa kāore i tātai mai, ko whea ngā mea e tika ana kia noho, ā, ko whea ngā mea e tika ana kia haere mai.

Ko tēnei wā kāore he mākutu. He otinga o tēnei mea i tā Dr. Maria Montessori i mārama ai: kāti ngā tamariki i tā rātou taumata. Kāore i tēnei whakaako, engari i tēnei wheako. Kāore i ngā kupu, engari i tēnei kōrero māmā i waenganui i tēnei tamariki me tēnei ao i tāna.

I Hikeylove, kātahi nei tātou i whakamāhinga i ngā tau e 25 ki te whakarongo ki tēnei kōrero. Kua whakamātautau tātou i ngā taonga whare mō ngā rōpū ā-rohe e 20,000 i te ao katoa, ā, i te ara, kātahi nei tātou i whai ai i tētahi mea e whakaako ai a Maria Montessori: kāore ngā taonga whare i te taonga whare anake. He reo tinana nāna i ākina ngā tamariki kia mārama i tā rātou haere i tēnei ao. He pukapuka kua kīia he kōhanga kua whakamātautau ai te whakamārama, te whakamātautau, te rārangi, me te whakamānawa—kāore he whakamātautau.

Te Ringaringa hei Tātai Mātua

I tātai a Montessori ko ngā tamariki e ākina ana i ō rātou ringaringa. I mua tonu i tā rātou pānui, i tā rātou tuhituhi, ka whakamātautau rātou i te whakamātautau, i te whakamātautau, i te whakamātautau i te wāhi. Ko te ringaringa, i kī ai ia, he rākau mō te whakaaro. Ko ngā mea e ākina ana e ngā tamariki i ō rātou ringaringa, e noho ana i rātou i ngā huarahi e kore e ākina mai i ngā whakamātautau kāore he whakamātautau.

He aha tēnei i whai ai mō ngā taonga whare:

Inā te tamariki e tāwhai ana i tēnei pukapuka mai i tēnei rākau iti, ka āhua mātauranga tōna ringa kia whai wāhi ngā whirinaki me ngā whirinaki e wātea ana. Inā te tamariki e tūpā i tēnei tātai, ā, e hurihuri ana i tēnei ki tēnei wāhi hou, ka āhua mātauranga tōna ringa kia whai wāhi te taiao hei whakamātau i ōna hiahia. Inā te tamariki e whakaputanga ana i tēnei pouaka ki tēnei wāhi tātai, ka āhua mātauranga tōna ringa kia whai wāhi te rerekētanga, kāore he here.

Nō reira ngā whare akoranga o Montessori e kīia ana he whare akoranga kua hangaia ngā rākau hei whakamātau mō te ringa. Ā, nō reira hoki i Hikeylove, kua hangaia ngā taputapu katoa hei whakamātau mō te ringa. Ko ā mātou ngā rākau kua tuhia e whakawhitinga ana i ngā tamariki kia tāwhai, kia whirinaki, ā, kia whakaputangia anō. Ko ā mātou ngā tātai me ngā tātai iti e whakaaetia ana ngā tinana iti kia hurihuri i ngā taputapu i raro i tō rātou ake mana. Ko ā mātou pūnaha iramutu e homai ana te mana ki ngā tamariki kia whakamātau i tō rātou ake taiao. Kāore mātou e hanga ana i ngā taputapu hei whakamātau mō ngā tamariki anake. Hei whakamātau mātou i ngā taputapu hei whakamātau mō ngā tamariki hei ako —ma ō rātou ringa, ō rātou tinana, ā, ō rātou whirinaki.

Ngā Wā Mātauranga: I tēnei wā ka whai whāinga tonu te taiao

Ko tēnei tēnā ā Montessori i tūhono ai ki ngā wā mātua o te whakaaro: ko ngā wā mātua. Ko ēnei he wā e taea ana te whakamātautau i ngā tamariki kia ako i ngā pūkenga āhua. I ēnei wā, he tino maha ngā whāinga o te taiao. Ka taea pea te tautoko i te whananga ake o te tamaiti, i te rereke rānei i ngā here e hāngai ana ki te whakamātautau, ki te whakamāharahara, ki te whakamātāwhai rānei.

Te wā mātua mō te rerekētanga (mā te tau 1–3):

I tēnei wā, he tino mātua ngā tamariki ki te whakamārama, ki te whakamārama hoki. E hiahia ana ngā tamariki kia tika ngā mea i ō rātou wāhi. E mōhiotia ana ngā mea e rerekē ana i tō rātou whakamārama. Kei te hanga i ngā whāinga hinengi mō te āhua o te ao.

Inā he taiao pāpā, ka rere mai tēnei wā mātua hei pūtake o te whakamāharahara. Inā he taiao tika, ka rere mai hei pūtake o te whakamārama, o te whakamārama hoki.

I Hikeylove, kei tā mātou whakamārama i tēnei wā mātua i tā mātou ngā rākau āhua ā ngā rākau whakamātautau ko ēnei wāhanga e whakamārama ana i te rārangi ā-kanohi e mōhiotia ana e ngā tamariki i tēnei wā. Ko ngā taonga katoa he wāhi ake. Ko ngā pātaka katoa e rārangi ana i te ara tika. Ko te taiao anō te whakamātautau i tēnei, he kāore i te here, engari he whāriki mō te wātea.

Te wā mātua mō te reo (i te tau 0–6):

I tēnei wā, kei te whakamātau ngā tamariki i te reo i tēnei huinga tino. Kei te hanga i ngā kupu me ngā whakamāramatanga o te reo e whakamārama ai i ō rātou whakaaro i tēnei ao. Ka taea te tautoko i tēnei i te taiao i te whakamātua i ngā whāinga maha mō te whakawhitinga kōrero me ngā pakiwaitara.

Ā mātou ngā kōneru pānui kua whakamahinga hei whakarite i te whakamātau māmā, mātātū, ki ngā pukapuka. Ko ā mātou ngā sete whakamātautau e whakamārama ana i ngā whāinga ake mō te whakawhitinga kōrero me te whakamātua. Ko ā mātou ngā wāhi toi e whakamārama ana i ngā taputapu hei whakamātau i ngā tamariki kia pakiwaitara ai i ō rātou ake reo ā-kanohi. Ka hanga mātou i ngā taiao kia whanake ai te reo—kāore i te whakamātautau, engari i te tono.

Te wā mātua mō ngā pūkenga pāpātanga (i te tau 2.5–6):

I tēnei wā, kei te ākō nga tamariki i te whakamārama i ngā whanaungatanga. Kei te whakamārama hoki ia i te whakamāhi i te whakawhānuitanga, te whakamāhi i te whakamātua, te whakamāhi i te whakamātua, me te whakamāhi i te mahi tahi. Kāore he rāhui i te taiao hei whakamāngai, he rāhui anō hei whakamāngai i tēnei whananga.

Ā mātou ngā pūnaha kōrero āwhina kua whakamāhunga mō te whakamāhi tahi. Ka taea e ngā tamariki maha te kōrero tahi, me ngā wāhi e tātari ana. Ko tā mātou ngā whakarere āwhina ka whakamāhunga ai ngā tamariki kia mahi tahi, kia mahi mātua, kia mahi tahi, ā, kia whakamāhunga ai i ō rātou hiahia. Ko tā mātou whakamātautau ā-waho e whakamāhunga ana i ngā wāhi mō te kōrero tahi e whakamāhunga ana i ngā pūkenga pāpātanga. Ka whakamāhunga mātou mō te hononga, kāore mō te wehe.

Te Hinengaro Tāwhai: Te Ākō Kāore i te Whakamātautau

Ko te whakaaro o Montessori i te tino rerehua, ko te ākō o ngā tamariki iti he rerekē i te ākō o ngā pakeke. Ko ngā pakeke e ākō ana i te whakamātautau me ngā whakamāramatanga. Ko ngā tamariki iti e ākō ana i te tāwhai. Ka tāwhai ia i tōna taiao katoa, kāore he whakamātautau, kāore he whakamātautau. Ko ngā mea katoa i tōna taha ka tāwhai mai ki a ia.

He aha tēnei i whai ai mō ngā taonga whare:

Mehemea ka whakamātau ngā tamariki i tō rātou taiao, kātahi ka hāngai ngā wāhine o tēnei taiao hei akoranga. Ko te rūma pāpaku he whakaakoranga i te riri. Ko te rūma ataahua, āhua rere, he whakaakoranga i te rere me te ataahua. Ko ngā taonga e taea kē ngā tamariki te whakamāhi, he whakaakoranga i te uaua o te whakamāhi i ngā mahi mātātoko. Ko ngā taonga e taea ngā tamariki te whakamāhi, he whakaakoranga i te ao e hanga ana mō rātou.

Nō reira tā mātou aro atawhai ki ngā taonga katoa e hanga ana e mātou. Ko te tamaiti e tipu ana e tāwhai ana i ngā pukapuka kei ngā tāwhai iti, kātahi ka mātua te mātauranga. Ko te tamaiti e taea ana te whakatakoto i tōna kākahu ki te pātaka e tātai ana i tana āhua, kātahi ka mātua te whakamāhi i ngā mahi mātātoko. Ko te tamaiti e whakamānui ana i ngā taonga ki ngā wāhi tohua, kātahi ka mātua te whakamāhi i tōna taiao. Kāore ēnei akoranga i te whakaakoranga. He whakamātau anō. Ka whai hua mai i te tuakiritanga o te tamaiti.

Te Taiao Whakamātua hei Wāhi Mātāpono

I mātau a Montessori ko te taiao he mea kāore i te tāwhai. He whakamārama i ngā āhuatanga e ako ana ngā tamariki, ā, he whakamārama hoki i ngā wāhine me ngā tāne e noho ana. Ko tēnei taiao e whakamārama ana i ngā tamariki kia whakamāhana i a rātou anō, i tēnā, i tēnā, me te ao i rātou e noho nei. E whakamārama ana ko te mātauranga o te pai he mea e tāwhai ai, ko te rerekētanga he tautoko mō te wāhi, ā, ko ngā tangata katoa he wāhi.

Ko tēhea te ara e whakamahinga ana mātou mō te whanangatanga o te whakaaro pono:

Ko ngā taonga tākoha e hanga ana hei whakamātau, nā te whakapono o mātou ko ngā tamariki e ako ana i te uara o te whakamātau. Ko ngā kōpae he kōpae āhua, he kōpae pai, nā te whakapono o mātou ko ngā tamariki e mana ana ki te pai. Ko ngā whakamātautau he whakamātautau haumaru, kāore he whakamātautau kaha, nā te whakapono o mātou ko ngā tamariki e whakamāhana ana i te whakamāhana. Ko ngā taonga katoa e hanga ana e mātou he whakamārama iti mō te ara e whakamāhana ai i te ao, me te ara e whakamāhana ai te ao i a mātou.

He Rōpū Rerekē

Inā whakamātua koe i Hikeylove, kāore koe i te whakamātua i ngā taonga whare anake. He tāngata kōkiri koe i tēnei, he tāngata e mārama ana ko te taiao te kaiwhakaako. He ngā taonga āhua mātua koe i tēnei, āhua mō ngā ringaringa iti, ngā wā mātua, me ngā hinengaro e whai ana. He whakamānawa koe i te pūrākau kore-āhua e mārama ana a Montessori.

Kua whakamāhi mātou i ngā tau 25 hei akoranga i tēnei reo. Kua āhua mātou i ngā rūma ako ā-mirianui, kua titiro mātou i ngā tamariki mirianui e whai ana i ā mātou taonga, ā, kua whakamāmā mātou i tā mātou whakamāhinga i tēnā i tēnā whakaahua. Kāore mātou i te hanga i ngā taonga whare anake. Ko mātou te hanga i te whakamāhinga tinana mō te āhuatanga o te ako o te tamaiti.

He whakaute mātou kia whakamāhunga mai i a koe.

Kei te rite koe ki te hanga i tēnei taiao whakamāhinga mō ngā tamariki i tāu tārai? Tātai mai i ā mātou kohinga, hono mai ki tā mātou rōpū, i tēnā hoki te whakamātua i tēnei whakamāhinga. I tahi, ka hanga mātou i ngā wāhi kia kaha ai ngā tamariki ki te ako—ka tū ake hoki i a rātou hei wai rātou.