Te Whakawhitinga o Montessori: Me pēhea te whakamānawa, te whakamārama, me te taiao whakamātautau hei whakakaha i ngā whakawhitinga katoa

Inā whakarongo ngā tāngata i te kupu “Montessori,” he tamariki anō ngā whakaahua e whakaaro ana—ngā ringaringa iti e whakarite ana i ngā pou, ngā tamāhine me ngā tama i te tau māmā e pouri ana i te wai, ngā pakeke iti e whakamārama ana i te tēpu. Engari ngā whakaahua a Dr. Maria Montessori mō te whananga o te tangata e whānui ana i wāhi kē atu i te rūma ako. He kōrero ia i tēnei i tēnei āhua whānui: me pēhea mātou e tipu ai, e ako ai, me aroha ai.

I Hikeylove, kātahi nei tā mātou whakamāhi i ngā tau e 25 ki te wāhi i ngā tamariki e tipu ana. I tēnei huarahi, kātahi nei tā mātou ako ko ngā uara e ārahi ana i ēnei wāhi—te whakaute, te wāhi mō te wāhine, te rārangi, me te mātauranga—ā, he pūtake anō hoki ēnei i ngā whanaungatanga o ngā pakeke e tiaki ana i a rātou. Nō reira, e tātai tātou i tēnei wā hei whakamārama i tēnei mea kāore i tātai: te whakaaro a Montessori mō te whāngai.

Nā te whāngai mātua, pērā i tēnei rūma akoranga e whakamārama ana, kāore he mea kia whai noa. He mea e hanga—ki te whakaaro, ki te manawanui, me te whakaute nui ki te tangata e tāwhai ana i a koe.

Te Uara Tuatahi: Te Whakaute i te Ao Roto o te Tāngata Kē

I tēnei rūma akoranga a Montessori, kāore te kaiako e whakamāni. He kaitirohanga ia. He whakaute ia i te hāere o te tamaiti, i ōna pūkenga, i tōna hāhā o te ako. He mārama ia ko tāna mahi kāore he whakakī i tēnei ipu, engari he whakangāhau i ngā here kia whanake ai te whakaaro mātua o te tamaiti.

Ko te whāinga anō i tēnei i te whānau. Ā, mātou hoki he nui ngā wā i tā mātou uru mai ai ki tēnei whānau, e hiahia ana kia whakamāmā i tō mātou hoa whānau—kia whakamāua, kia whakamāua, kia whakamāua kia rite tonu ki a mātou. Engari i whakaahuatia mai e Montessori tēnei ara: kia whakamānawa i te ao o roto o te tangata kē. Kia whakapono kia tipu ake ia i ōna wā, e whai ana i tōna ara.

He aha tēnei i tēnei āhua i te ao pūtake:

• Whakarongo, ā, kāore he whakautu tūmatanui.

• Tātai i ngā mea e whakamānia ai tō hoa whānau, kātahi ka whakamārama i ngā wāhi hei wāhi mō āna.

• Whakapono kia tino pūmau ai ia, ahakoa ngā whāinga e tāwhai ana i a ia.

• Kāore e whakamāhinga i tōna ara o te mahi i ngā mea, kei te tāpiri mai i te tono.

I Hikeylove, kātahi ka whakamahinga ngā taonga moe e whakamānawa i te wā o te tamariki—ngā pātaka iti e taea ai te tātai, ngā tūru e taea ai te noho. I te whānau, ko te whakamānawa pea he whakawhitinga i ngā wāhi mō tō hoa whānau: he wāhi māmā hei pānui, he tāwhai e tāwhai ana i a ia, he kōpū e whakamārama ana i tōna ara. Ko ngā mahi iti o te whakamānawa i te taiao e whakamārama ana i tēnei whānau kia kitea ai ngā tāngata e rua.

Te Tuarua o ngā Whāinga: Te Wāhi Mātua i roto i te Whānautanga

I mātau a Montessori ko te āhua tika o te wāhi kore e hiahiatia ngā rāhui. Ka taea e tēnei tamāhine te whiriwhiri i tēnei mahi i te pātaka, engari me whakamātua anō i mua i te whiriwhiri i tēnā. Ka taea e ia te neke i te rūma, engari kāore e taea te whakamāhupe i te mahi o tēnei hoa. Ko te wāhi kore kāore he whakamāngō. He wāhi kore hei whai i tēnei āhua o te whakamārama o te aroha.

I te whānau, kātahi ka whakawhetai tātou i te tata ki te whakamāhupe. E whakaaro ana mātou ko tēnei whānau pai he whai i ngā mahi katoa i tahi, he whakaae i ngā mea katoa, kāore he hiahia i te wāhi mātātoko. Engari i whakamāramatia mai e Montessori ko ngā whānau pai he whai i te wāhi mātātoko. Ka taea e tēnā tangata te whai i ōna whāinga ake, te whai i ōna hoa ake, te whai i tōna wāhi mātātoko—ā, ka hoki mai i tēnei, kia māmā ake, kia whai ake i te wāhi.

He aha tēnei i tēnei āhua i te ao pūtake:

• Te whakamana i tōu hoa whānau kia whai i tēnei akoranga ahakoa i te pō, i tēnei huarahi tāwhai.

• Te hanga i ngā wāhi rerekē i tō koutou whare hei wāhi hoki mō tēnā tangata.

• Te whakapono kia whakamāia ai te wā i wāhi ai, kāore he whakamāmā i tō koutou whānau.

• Te whakatakoto i ngā rāhui māmā i ngā wāhi o te mahi, o te moe, o ngā wā kua whakaritea hei wā kōrero.

Ko ō mātou kāinga e tautoko ana i tēnei whakawhitinga. Ko ngā wāhanga āhua pānga, ka whakamāmā i te whanaungatanga, i te wā hoki e wehe ai hei whakamāmā mō te whai ake i ngā whāinga takitahi. Ko tēnei wāhi pānui he wāhi mō te wāhi takitahi. Ko tēnei tēpu nui he wāhi mō te mahi tahi. Ko te taiao ā-ahua, me tēnei whakawhitinga pai, e tāwhai ana i te whanaungatanga, ā, he wāhi hoki mō te mātātū.

Te Ture Tuatoru: Te Tōranga hei koha, kāore hei whakamāngangia

Ko tēnei tēnei āhuatanga o Montessori i kitea ai i ngā tamariki iti, ko ngā tamariki iti e hiahia ana ki te tōranga. Kāore he whakamāngangia, engari he whakamāmātanga. I te mōhio i ngā wāhi e noho ana ngā mea, ka whakamāmā i tā rātou haumārī, ā, ka whakamāmā i ō rātou whakaaro mō te whai i ngā āhuatanga hou. I tēnei taiao pākaha, ka pāpāhure ngā tamariki. I tēnei taiao tōranga, ka whakamāmā ngā tamariki, ā, ka whai i ngā mahi.

He tōranga hoki ngā whakawhitinga—kāore he tōranga o te whakamāngangia, engari he tōranga o te whakamāmātanga ā-taonga. Ko wai te tangata e whakamāhinga ana i ngā kākahu? Me pēhea tā mātou whakamāhinga i ngā moni? He aha ngā mahi i te wā o ngā whawhai? Kāre nei ngā pātai iti. He kōwhata, he kākāriki ngā pātai nei mō tā koutou whakawhitinga, he whakamāmātanga kia kaha ai tā koutou aroha kia kāore ai i te pākaha.

He aha tēnei i tēnei āhua i te ao pūtake:

• Te whakamahi i ngā ritenga ā-tāngata e rua: te kawhe i te ata, ngā whakamātautau i tēnei hui i tēnei wā.

• Te whakarite i tēnei āhua o te whakamārama i ngā riri (ngā wā whakamātua? ngā tuhinga tuhituhi? he hīkoi i mua i te kōrero?).

• Te pupuri i tō koutou wāhi ā-tāngata kia rere kē ngā whāinga o te riri, kia kāore he tangata e whakamāhāhātia e ngā taonga kāore i tāwhai.

• Te mātauranga i ngā wāhi o ngā mea matua: ngā kī, ngā utu, ngā pāsipoiti, ngā whakaahua.

I Hikeylove, kātahi tātou e hanga i ngā wāhi whakaputanga kia māmā te whakamārama—ngā wāhi mō ngā pūkeko, ngā rākau mō ngā pukapuka, ngā pouaka mō ngā takakō. I te whakamātātutanga, kāore te whakamārama i te whānuitanga. He whakamārama i te whakamāmā i ngā whāinga kia whai koe i te pūmau mō ngā mea e whai ana: tēnei tāngata, tēnei tāngata.

Te Whārua Matua: Te Ataahua hei Whakamārama ā-rā

Ko ngā whare kōhungahunga o Montessori he ataahua. Kāore he pāpā, engari he whakamāhinga. Ngā rākau i ngā pātātā. Ngā rākau e whakamāhāhātia ana i te whakamāhinga. Ngā taonga e whānui ana, e kore e whakamāhāhātia. Kāore tēnei ataahua i te whakamāhinga; he whakamārama ā-rā i tēnei wāhi, ēnei tāngata, tēnei mahi, he whakamāhinga.

He hiahia hoki ngā whānau ki te ao mārama. Kāore i ngā koha tāwhai utu, i ngā mahi nui, engari i ngā mahi iti, e whakamātau ana, e kōrero ana: “Ko koe ahakoa i tāku titiro. Ko koe ahakoa i tāku whakamātautau. Ko tēnei whānau he mea nui mō aku whakaaro.”

He aha tēnei i tēnei āhua i te ao pūtake:

• Te whakamātua i te moe i ia ata.

• Te whakamātua i tēnei āhua i te wā kai.

• Te whakaputanga i tēnei tuhinga i roto i te pouaka kai, i te whakamārama, i te mira.

• Te pupuhi i tēnei pūrākau whānui, i tēnei pūrākau o ngā whakamārama.

• Te whakamātua i tō pūoneone i te wā e kōrero ana tō hoa.

Ko ō mātou taonga whare i whakamātua hei taonga mārama—ngā rakau tāwhai, ngā tae māmā, ngā whakawhitinga pai—nā te whakapono i tā mātou kōrero, ko ngā tamariki he mana mō te noho i te ao mārama. Ko tēnei anō te take mō ngā takitahi. Ko tēnei whare e whakamātua ana, he whare e whakamātua ana te aroha.

Te Whāinga Tuawāhi: Te Taiao Whakamātua mō te Whānautanga

Ko te tohu nui o Montessori i te whakaakoranga ko te whakaaro mō te taiao whakamātua: he wāhi i whakamātua kia tautoko ai te tangata mātua o te tamaiti. I te whānautanga, kāore pea tātou i whakaaro mō te whakamātua i tēnei taiao mō te angitu o te whānautanga. Engari ko ngā wāhi e noho nei tātou e whakarite ai i ngā whakawhitinga.

Pātai ki a koe anō:

• He whakamātautau tēnei i tō kōkiri he wāhi e tūhono ai ngā tāngata kia kai tahi, i tēnei rānei he wāhi e tūhono ai te tāngata kotahi ki te pāpātai?

• He wāhi pāwhara tēnei i tō kōrero mō te whare noho hei wāhi e tūhono ai ngā tāngata kia whakawhitinga kōrero?

• He wāhi āhua tāwhai ai tēnei i tā koutou whawhai, ā, kāore ngā tamariki e rongo mai ana?

• He whakaahua, he taonga, he toi rānei e whakamārama ana i tā koutou hītori tahi?

I Hikeylove, kā mātou e āki ana i ngā kaiako kia whakamātautau i ngā rūma ako hei wāhi e mahi ai. He whakamānawa mātou kia āki ai i a koe kia whakamātautau i tēnei whare hei wāhi e mahi ai mō tā koutou whāea. Nā te wāhi whakamātautau kāore he wāhi mō ngā tamariki anake. He wāhi mō ngā tāngata katoa e hiahia ana kia tipu.

He Whakaaro Whakamutunga

I tuhia e Dr. Montessori, “Ko te tohu nui o te angitu mō te kaiako ko te kupu, ‘Ko ngā tamariki e mahi ana i tēnei wā, ā, kāore au i tēnei.’” I tēnei whāea, pērā anō ko te tohu nui o te angitu ko te kupu, ‘Ko mātou e aroha ana i tēnei wā, ā, kāore tēnei i tā ngā tāngata e titiro mai ana—i tēnei wā, i tēnei wā, kāore he whakamātautau.’

Ngā uara e ārahi ana i tēnei whare kōrero a Montessori—te whakamānawa, te wāhi mō te whakamātau, te rārangi, te ataahua, me te taiao i whakamātua—ko ngā uara anō ēnei e ārahi ana i tēnei hononga mātua. Kāore ngā whakamātautau nei i te whakamātautau pūmau. Ko ngā mahi ā-rā nei. Ko ngā whakaritenga iti, ngā whakaritenga māmā e hanga ana i te aroha kia kaha ai kia whiwhi ai i te āhua o te tangata e rua e tipu ana.

I Hikeylove, kātahi tātou e hanga i ngā taonga whare mō ngā tāngata iti i tōu ao. Engari kātahi hoki tātou e hanga i ngā taonga whare mō ngā tāngata nui e aroha ana i a rātou. Nā te mea, ko tēnei whare e whānga ana i ngā tamariki me whānga hoki i te hononga e mau ana i ngā mea katoa.

Ko tātou rānei e whakamātua ana i tēnei taiao mō te aroha? Tīmata mai ki tēnei wāhi e whakamānawa ana i a kōrua ākene. Tirohia ō mātou kohinga, i tēnei wā anō, tāpirihia he wāiti hei whakaaro: he aha te whakaritenga iti e whakamārama ai i tēnei wāhi e noho ana kōrua hei wāhi whakamānawa?

He whakamānawa mātou kia haere tātou i tēnei ara.