I tēnei ao i tēnei wā, he nui ngā whāngai e pāhono ana ki ngā raru o te whakawhitinga kōrero, ngā whāinga o te mana, me ngā whanaketanga e wehe ana, ko te whakaaro a Montessori—i whakamānawaia tonu hei whakamārama i te whānanga tuatahi o ngā tamariki—e tāwhai ana i tēnei whāngai hei he hononga ā-mutual, ā-mānawa, ā-whanaketanga i te wā i tā Maria Montessori i mahi ai, he mātauranga mō te whanaketanga o ngā tamariki te rongonui, engari ko ngā uara matua—te whakamānawa i te takitahi, ngā taiao kua whakamātua, te wāhi mō te whakamāhi i te huru, te titiro, me te whananga mai i roto—e whai ana i ngā whanaungatanga o ngā pakeke, ā, e ārahi ana i ngā takitahi kia hanga i ō rātou whāngai i runga i te aroha, i te whāinga ōrite, me ngā whāinga tātaki. Mō ngā takitahi hou, ngā kaiako, me ngā tohunga mō ngā whānau, ko te whakamārama i te whakaaro a Montessori mō te whāngai he mea nui kia whakakaha ngā whanaungatanga; he mea hoki kia hanga i ngā whanaungatanga e whāngaia ai te tangata katoa—i tōna wairua, i tōna hinengaro, me tōna wairua. I Hikeylove, kua whakamahinga mātou i ngā whakaaro a Montessori i ngā wāhanga tuatahi o te mātauranga i ngā tau e 20, ā, i tēnei wā, e whai ana mātou i te āhua o ēnei uara tātai e whakakaha ana i te whāngai, i te noho a-whānau, me ngā taiao e whakamārama ana i ēnei katoa—ka whakaatu kia kore he whāngai a Montessori mō ngā tamariki anake, engari mō ngā whanaungatanga o te tangata i tēnei ao.
Te Whakamātua: Ngā Uara Matua a Montessori i Whakamāoritia ki te Whāngai
Ko te whakaahua hou a Maria Montessori he māmā i tēnei, engari he whakaahua pūhara: ko ngā tangata katoa—tamariki, ākine ngā pakeke—hei tangata rāwhiti, āhua wāwata, ā, he manawa pūmau ki te tipu, ki te ākō, me ngā whanaungatanga . I te whāinga o te whakaakoranga, ko tēnei te whakakore i te mana whakamātautau, ā, ko te whakamārama i ngā wāhi e whakamana ana i te hāere ā-tamaiti me ōna hāngā. I te whānau, ko tēnei te tuāpapa o tēnei whānau pai: kāore te whānau i te hononga o te “kaiwhakamātautau me te kaiwhakamātautia”, engari o ngā tangata āhua rite, e rua, e whakamātau ana kia tipu tahi, ā, e tiaki ana i ō rātou mana wāwata. Ka tātai tātai mātou i ngā whāinga e rima o Montessori me ngā whāinga o ngā whānau:
1. Te whakamānawahī i te tangata: te whakamātua mō te whānautanga
Ko te whakamānawa te tuāpapa o te whakaaro a Montessori, ā, i te whāngai, ko tēnei he whakamānawa i tōu hoa whāngai hei tangata rerekē, katoa—kāore hei wāhanga o koe anō, hei “āwhina,”, he rākau hoki kia whakamāmātia. I whakaako a Montessori i ngā tamariki kia ora mai i te whakamānawa i ō rātou rerekētanga; ā, ka ora ngā pakeke i te ara anō. I te ao whānui, ko tēnei e whakamārama ana i ngā mahi ā rātou:
- Whakamānaha i ngā hiahia rerekē, i ngā rere kōrero rerekē, i ngā pūkenga rerekē (hei tauira, ko tēnei hoa whāngai e hiahia ana i te wā māmā, ā, ko tēnei anō e hiahia ana i te whanaungatanga ā-hapori—ko ēnei e rua he tika).
- Whakakore i te whakainga kia ‘whakamāmātia’ tōu hoa whāngai, i te whakauru i ōu uara (ka pānui te whanaketanga i te whakamānawa, kāore i te whakawāhi).
- Whakarongo kia mārama, kāore hei whakautu—whakamānaha i ōna whakaaro me ōna whakaahua pēnei i tāu anō.
I tēnei whāngai a Montessori, ko te whakamānawa te whakakore i te whāngai tāwhai. Kāore ngā hoa whāngai e ‘whakamāmātia’ i tēnei, engari whakamātātaki kia rātou anō, e tu ana i tēnei āhua o te tangata katoa, ā, kua whakamātau i te haerenga i te ao tahi. Ko tēnei whakaute hāngai hoki ki te whakaute i a koe anō: kāore he wāhi mō te whakaute i te mana o tōu hoa mō te whakamātau, mēnā kāore koe e whakaū ana i tōu ake mana, he wāhanga o ngā whakamātautau a Montessori i te whānau, i ngā whanaungatanga o ngā pakeke.
2. Te Taiao Whakamātau: Te Whakamātautau i te Whānau hei Whakawhitinga & hei Whanaketanga
Ko te “taiao whakamātau” a Montessori he rite tonu ki ngā whare kōrero, engari he rite hoki ki ngā whānau me ngā whanaungatanga. Ko tēnei taiao whakamātau he whakamātau, haumaru, me ngā whakaritenga —he whakamātau hei whakamāna i ngā hiahia o ngā tāngata kei roto, hei whakamāmā i ngā riri, me te whakawhanaketanga. I te whānau, ko tēnei te whakamātautau i tēnei “wāhi” o te whanaungatanga (i te āhua hinengaro, te āhua tinana, me ngā tikanga) hei whakamāna i ngā hoa:
-
Te haumaru o te hinengaro : He wāhi kāore he whakamāminga, ā, he wāhi e whakamānuitia ana te whakamāhinga, e whakamānuitia ana ngā hapa i te aroha, ā, e whakamānuitia ana ngā riri i te whakaute (kāore i te whakamāminga).
-
Te haumaru o te tinana me te whare he wāhi noho e whakaahuatia ana ngā hiahia o ngā hoa e rua—māmā, kāore he riri, ā, i whakamahinga hei wāhi whakawhitinga (pērā i ngā wāhi tārua mō te whakawhitinga kōrero, ngā wāhi pūtahi mō ngā wāhi takitahi). Koinei te wāhi e tata ana ai ngā taonga rākau o Hikeylove i whakamahinga mai i te whakamātautau o Montessori: ko ngā tūru, ngā tēpu, me ngā pātaka o te rahi tamariki e hanga ana hei wāhi haumaru, pono, ā, e tautoko ana i te whakawhitinga o te whānau—nā te whare māmā te tuāpōro mō te whāngai o te whāngai.
-
Ngā rituāri me ngā hāhā ngā mahi ā-rā e whakamātautau ana (pērā i te kawhe i te ata, ngā whakamātautau i te ahiahi) e whakamāngai ana i te whakawhitinga me te whakamāmā i te riri, ā, e whakamāngai ana i ngā hāhā e whakamahinga ana a Montessori kia māmā ngā tamariki.
Ko te wāhi whāngai o te whāngai kāore he whāinga ki te tino pai; he whāinga ki te te whakaaro mātauranga pērā i te whakamātautau o te rūma ako o Montessori hei āwhina i ngā tamariki kia ako i a rātou anō, ko te wāhi whāngai e āwhina ana i ngā hoa kia tipu tahi, ā, kāore e ngaro i a rātou anō.
3. Te whakamārama i roto i ngā rārangi: Te whakawhitinga o te mana motuhake me te whakaaetanga
Ko tēnei tēnā o ngā whakamārama o Montessori e whakamāharahara ana i te nuinga o ngā tāngata: “te wāhi kia wāwata i roto i ngā rāhui”—ko te whakaaro nei, ko te wāhi kia wāwata kāore i te whakamāharahara, engari i ngā rāhui māmā, pūmau e tiaki ana i te takitahi me te hapori. I te whānau, ko tēnei te whakamātautau i te whawhai pūmau i waenganui i te wāhi kia wāwata me te whakaaetanga:
-
Te rangimarie te tika ki te rapu i ngā hākinakina ake, ki te mau i ngā whakapā, me te tipu hei takitahi—kāore he whakamā, kāore hoki he whakamāharahara. I whakapono a Montessori i te hākinakina o ngā tamariki hei whakamārama i te whakamārama o te āhua o te whakamārama; me ngā pakeke hoki te wāhi kia wāwata hei whakamārama i te whakamārama o te whānau.
-
Ngā rāhui ngā whakaaetanga kōriti e tiaki ana i te whānau (pērā i te pono, te whakaute, te whakamārama, me te whakamārama). Kāore ngā rāhui nei i ngā ture e whakamātua ana e tēnā tangata i tēnā; he ngā whakaaetanga kōriti e whakamātua ana e ākene, pērā i ngā ture kōriti o ngā whare kōhungahunga o Montessori e tiaki ana i te tika o tēnā tangata kia ako.
I te ao whakamātau, ko tēnei pea te āhua: “Ko kōrua te whakaaetanga kia wāhanga i ngā wāhanga o te wiki ki te hīkoi i ngā wāhi maha i tēnei rā (te whakamārama), engari kōrua anō ngā whakaaetanga kia whakamātua ngā whakamātua i ia rā me tēnei rā o te wiki (ngā rāwhiti).” Ko tēnei whakawhitinga i te whakamārama me ngā rāwhiti i te whakaaro “ko tēnei, kāore anō i tēnā” (te whakamārama vs. te whakaaetanga) me te whakamārama i tēnei whānau—ko tēnei he whānau i tēnei rā i tēnei rā, ko te aroha me te whakamārama e noho ana i tēnei wā.
4. Te Tātai: Te Whakamārama i tōu hoa, Kāore i te Whakamāmā i a ia
I tīmata ai te ara pūtaiao a Montessori i te whakaakoranga i te kitenga : te tātai i ngā tamariki kāore i te whakamāmā, hei whakamārama i ō rātou hiahia, ō rātou whakaaro, me ngā tahuranga o tēnei whananga. I te whānau, ko te tātai i te whakamārama i tōu hoa, kāore i te whakamāmā me ngā whakaaro, engari ko te whakamārama i ngā whakaaro me te aroha. I le whakautu i ngā mahi o tōu hoa (“Ko koe he tangata pāpā!”), kāore he whakautu, engari he tātai: “Ko taku whakamārama, kua whakamāmā koe i ngā wā kua pahure nei—kei te whakamāmā koe?”
Ko te tātai i te whānau he:
- Te whakamātua i tōu ake aro, kia kitea ai ngā mahi o tōu hoa hei whakamārama i ngā hiahia kāore i te whakamāmā (kāore he whakamāmā i tāu ake).
- Te whakamārama i ō rātou “ngā wā mātua” (te ingoa a Montessori mō ngā wā o te whakamātautau ake, he wā hoki o te whananga ake)—hei tauira, he tūhuratanga pāpāho, he huringa ki te tuākana—ā, te whakautu i tēnei i te tautoko, kāore i te whakamāminga.
- Te whakamātau i ngā whakaaro, me te whakaae i tōu hoa pakeke i tēnei wā, kāore i tēnei i tāu e hiahia ana kia rite.
Ko tēnei mahinga e hurihuri ana i te riri ki te hononga. Inā koa kātahi koe e titiro, kāore e whakamāminga, ka huri mai koe i te ‘whawhai ki tēnā’ ki te ‘whawhai tahi hei whakamārama i tēnā, hei tautoko i tēnā’.
5. Te Whananga Ā-ahua: Te Whananga Tahi, Kāore anō i te noho tahi anake
I whakakore a Montessori ngā utu ā-wāhi (ngā whakamihi, ngā tohu) mō ngā tamariki, i whakapono mai ai ko te ako pono mai i te whakaohooho ōrite —te hara o te whananga anō. I te whāngai, ko tēnei te huringa mai i te whakaaro ‘whakamātautau’ (he aha tāu e wāna ai māku?) ki te whakaaro ‘whananga’ (pehea tā mātou e āki ai kia tautoko ai tēnā, kia hāngai ai ki ō mātou ahua pai rawa atu?).
Ko tēnei whāngai Montessori kāore he whāngai ‘noho tahi i ngā utu katoa’; engari he whāngai whakamātua tahi i te whakaaro ko ngā hoa whakamātua e tautokina ana i te whananga o tēnā, tēnā—ngā whāinga mō te mahi, ngā hākari, te whakamārama i ngā āhua hinengaro—i te mātauranga kia māhuhu ai te tangata, ka māhuhu ai hoki te hoa. Ko tēnei hoki te whakamārama i te whananga o te takitahi: akoranga i ngā pūkenga hou tahi, te whakamārama i ngā wā pāpātanga hei rōpū, me te whananga i te ao i te rere o te wā (hei tauira, te whānau, te pakeke tahi).
He mea matua, ko te whananga aro ōrite i te whānau he wāhi o te whananga aro ōrite i te whānau. Inā ko ngā hoa whakamātua e whakamārama ana i ngā uara o Montessori—te whakamānawa, te aroha, me te whakamārama—ka hanga i tēnei wāhi noho i tēnei ngā tamariki e ora ana hoki. Ko tēnei te whakamārama i te kaha o te whakaaro a Montessori: he whakamārama i ngā whānau, ā, ko ngā whānau hoki e whakamārama ana i ngā tamariki māhuhu, māhuhu.
He aha te take o te whānau Montessori mō ngā whānau ā-taiao me ngā tohunga
Ko ngā takotoranga o tēnei wā mō ngā takatāpui he uaua kāore i tātai i mua: ngā whakamārama pūmau, ngā whakamārama matihiko, ngā whakamārama ā-hapori kia “whai katoa,” me ngā taupua o te whakamā, o te wehenga hoki. Mō ngā kaiwhakaako, ngā kaimātua ā-whānau, me ngā kaimahi ā-tamariki, ko ēnei uaua e whāia ana ngā tamariki i rātou whakamātautia—nā te mea ko te whānau o tēnei tamaiti te kaiwhakaako tuatahi me te hāngai ake , ā, ko te whānau pai te tuāpā o te whānau pai.
Ko te whakaaro a Montessori mō te whānau he whakautu māmā, he whakautu e whai ai ngā uaua nei—kotahi anō i te whakamātau i ngā whakaaro mō te tamaiti, i ngā whakaaro mō te whakaute i whakamāhinga ai te whakaako a Montessori hei whakamātautia o te ao. Mō ngā takatāpui, he ara kia hanga ai ngā whānau e whai ana i ēnei:
-
Rite : Kāore he rerekētanga o te mana, kāore he rōle i te ira tāne me te ira wahine—ko ngā takatāpui e rua anō i te whakamātautia kia mahi tahi.
-
Māmā : He iti ake ngā riri, he nui ake ngā whakaaro māmā, ā, he whakamātautia ake te hononga i te riri.
-
He whanonga mō te whanonga : E whai ana i ngā panonitanga o te noho, e tautoko ana i ngā whāinga takitahi me ngā whāinga ā-rite.
-
Mā te Whānau : Te whakamārama i tēnei wāhi noho kia whai hāpai ai ngā tamariki, kia whai mana ai, kia whai aroha ai.
Mō ngā tohunga—ngā kaitiaki o ngā kōhanga reo, ngā kaiako mātauranga tuatahi, me ngā kaimātua ā-whānau—ko te whakamārama i te whānau Montessori he rākau pūmau. Hei whakamārama i ngā whānau i tēnei āhua: kāore anō i te whakamārama i ngā taonga haumaru, ā-Montessori mō ō rātou tamariki (pērā i ngā tāwhai me ngā tēpu rakau o Hikeylove), engari āki hoki i ngā mātua kia hanga i ō rātou whānau e whai mana ana, e whai whanaketanga ana, kia ora ai ngā wāhi noho. Ko tēnei āhua whānui hei whakamārama i a koe hei rākau whakamārama, hei tohunga whakamārama mō ngā whānau—kotahi anō i te whakamārama i te mātauranga tuatahi kāore i te noho i tēnei wāhi takitahi, engari he wāhi pūmau o ngā whānau.
Hikeylove: Te Whakawhitinga i te Whānau Montessori, i te Whānau, me te Mātauranga Tuatahi
I Hikeylove, ko tā mātou whāinga i tēnei wā kia kawea te mātauranga Montessori ki ngā wāhi katoa o te noho whānau. I ngā tau e 20, kātahi anō i whakamārama, i hanga, i whakamātautau ngā taonga pūmau ā-Montessori
parakete kura kaupapa taiwhenua —ngā tūru, ngā tēpu, ngā pātaka, me ngā rākau tākaro i te rakau tino—e whakamārama ana i ngā taupua haumaru, kua whakamāmātia kē hei wāhi mō ngā tamariki kia ako me whanake. Engari kāore tēnei ā mātou mahi i te whakamāmātanga o ngā taupua anō: he whakapono mātou ko
ko te taupua o tēnei tamaiti he āhua atu i tōna wāhi āhua, engari ko te wāhi āhua o tana whānau .
Nō reira, he pūmau tā mātou aro ki te whakamārama i te whakaaro a Montessori mō te whāngai: nā te mea, ina hanga ngā takitahi i ngā whakawhitinga e whakamānawa ana, e whakamātautau ana i te whanaketanga, ka hanga i te taupua āhua e hiahiatia ana e ō rātou tamariki kia ora tonu. Ko ngā taupua rakau o mātou i hanga kia whakamāmātia i tēnei whakaaro—āhua, haumaru, me ngā whakamāmātanga mō te hononga—ahakoa he tūru iti mō te tamaiti mō ngā kai whānui, he tēpu tāwhai mō ngā mahi a te māmā me te tamaiti, ahakoa he wāhi māmā, kāore he rākau maha, e whakamāmātia ana te pākaha me te whakamārama i te rerehua ki te kāinga.
E mōhio ana mātou ko te whanonga i tēnei hākari Montessori—me te whanonga i tēnei kāinga Montessori—kāore he mahi māmā. He whakamātautau, he whakamātautau, me te whakaaetanga ki te whanonga. Engari he uaua: mō ngā takitahi e pīrangi ana kia aroha tonu, me te whanonga tahi, mō ngā mātua e pīrangi ana kia whānau i ngā tamariki ora, ora, me tēnei ao e hiahia ana i ngā whanaungatanga e whakamānawa ana, e whai whanaunga ana.
Ngā Whakaaro Whakamutunga: Te Hākari hei Huarahi Montessori Mō Te Ao Katoa
I tā Maria Montessori i kōrero, “Ko te tohu nui o te angitu mō tēnei whānanga… ko te whānanga i tāna kōrero, ‘Ko ngā tamariki e mahi ana ināianei pēnei i tēnei au kāore i te noho.’” I tēnei hākari Montessori, ko te tohu nui o te angitu ko te kōrero, “Ko mātou e whanonga ana ināianei pēnei i tēnei au kāore i te hiahia kia rite—engari āki mātou i tēnei, i tēnei, i tēnei rā.”
Ko te hākari, pērā i te whānanga Montessori, kāore he wāhi tuarā; he huarahi mō te ao katoa o te whakamātautau, o te whakamānawa, me te whanonga he whakamārama i te whiriwhiri i te whakaaro pūtaiao i runga i te whakamāmā, i te aroha i runga i te whakamāhinga, me te wāhi tāwhai i runga i te whakamāmā. He whakamārama i te hanganga o tēnei hononga e whakamana ana i te takitahi, e whanangia ana te whānau, ā, e whakaahu ana i te mātauranga tawhito a Maria Montessori.
Ahakoa kōrua he takitahi e rapu ana i te whakamārama i tā kōrua whāngai, he kaiako e tautoko ana i ngā whānau, he mātua e hanga ana i tēnei whare Montessori, whakamārama mai: Ko Montessori kāore he rākau mō ngā tamariki anake. He ara noho—e whakamārama ana i ngā whanaungatanga, e whakaora ana i ngā whānau, ā, e āki ana i tā tātou katoa hei tangata aroha, hei tangata huihui.
I Hikeylove, kua whakamānawa mātou ki te haere i tēnei huarahi i tā kōrua tahi—e whakaputanga ana i ngā taonga whare e whāia ana e Montessori, i te mātauranga, i ngā tautoko e hiahiatia ana kia hanga ai tēnei whare, tēnei whāngai, me tēnei whānau e ora ana. Tirohia tā mātou kohinga i tēnei wā, ā, whakamārama mai i te aha o te mātauranga a Montessori e whakamārama ai i ngā wāhi katoa o tā kōrua ao—mai i te rūma ako o tā kōrua tamaiti ki tā kōrua manawa.
